Çocuk Psikodraması

Psikodrama grup terapisinin kurucusu Jacop Levi Moreno, kuramın temellerini Viyana bahçelerinde çocuklarla oynadığı oyunlarla(çalışmalarla) şekillendirdi. Kuramının temelleri olan eylem, oyun, spontanite ve yaratıcılığı onlarla oynadığı oyunlarla keşfetti. Çocuklar bu oyunlarda cenneti yaratıyorlardı. Oyunlarda cenneti kuruyor ve tanrıyı da oynayabiliyordu. Moreno, çocuklara kendi anne ve babalarını seçmek şansı veriyordu. Bu yeniden yaratma, seçme şansı, yeniden yapılandırma onlarda iyileştirici ve güçlendirici bir rol oynuyordu.

Çocuklar ebeveynler ve otorite tarafından şekillendirilmesi gereken varlıklar olarak görülür. Bu doğru bir yaklaşım değildir. Çocuklar bizlere yaratıcılıklarını göstermek için sonsuz seçenekler sunarlar.

Çocuk psikodraması, çocukların yaratıcılığını ve spontanitesini destekler. Çünkü bireyde sağlıklı yönlerin keşfini ve neye ihtiyacı olduğunu keşfetmesini sağlar.

Çocuğa yardım süreçlerinden en önemlisi oyundur. Oyun çocuğun iç dünyasını anlamamızda önemli bir yoldur. Çocuk psikodraması bu anlamı ile yapısında önemli üstünlükleri taşımaktadır. Çocuk psikodraması çocuğun bilinçli ve bilinç dışı dünyasına girmekte hızlı ve etkin bir araçtır.

Çocuk psikodraması gücünü eylem, grup, spontanite ve yaratıcılıktan alır. Eylem; yaşadığımız her durumun bir eylemi vardır. Bu eylem olmadan o durumlar çoğu zaman bir anlam ifade etmez. Eğer bir davranışı değiştirmek, düzeltmek ya da gözlemlemek ve tanımlamak istiyorsak o davranışı söze ve eylemi ile birlikte görmemiz gerekir. Bunu tabi ki eylemle gerçekleştirebiliriz. Çocuklar ve yetişkinler aynı durumların içine sokuldukları zaman aynı davranışları bire bir tekrar ederler. Bu sayede biz onları olduğu gibi görebilir ve değerlendirebiliriz. Bu durum çocuk psikodramasının avantajlarından biridir. Çocuklar yaşadıkları travmatik üzücü ya da ilginç olayları, duygularını, beklentilerini, benlik parçalarını sahnede aynen canlandırma şansına sahip olurlar. Eylem bize arınmanın da kapılarını açar. Çok öfkelendiğiniz, sinir olduğunuz birisine sadece düşüncenizle tepki vermezsiniz. Öfkeden kurtulmak sadece sözel olarak dile dökmekle yeterli olmayabilir. Bu öfkeyi eylem ile birlikte göstermeniz gerekir ki bu da ancak psikodrama içinde gerçekleşir. ‘Akıl unutsa da beden hatırlar’ eylemle her şeyin farkındalığı, unutulanların açığa çıkması söz konusudur.

Grup; çocuk psikodramasının bir diğer üstün özelliğidir. Çocuk doğum anında organik bir plasentadan içinde sosyal plasentanın içine doğar ve doğaldır ki içine doğduğu sosyal plasentanın içinde bir ömür boyu yaşayacaktır. Bu sosyal ortamın çocuk için önemli olanlarına onun duygusal dünyasına girenlere ‘sosyal atom’ denilmektedir. Grup içinde çocuk diğer çocukları izleme, gözleme ve onlarla öğrenme şansına sahip olacaktır. Günümüzde ötekini anlamakta zorluk çeken çocuklar için çocuk psikodraması geliştirici ve öğretici bir deneyim sağlayacaktır.

Grup aynı zamanda çocuk için yeni bir deneme ortamıdır. Çocuklar yaşantılarındaki olayları yeniden yaşatarak ve yeniden deneyimleme şansını yakalar. Ayrıca grubta uyum sağlandığında bu çocukları güvenli hissetmelerine ve kendilerini daha iyi ifade etmelerini sağlar. Grup, çocuğun sosyalleşmesi, iletişim becerilerini geliştirmesi bakımından önemli farklılık yaratır.

Yaratıcılık ve spontanite; çocuğun sorunlarını çözmekle kalmaz aynı zamanda sorun çözme becerisini de öğrenirler. Bu ise spontanitenin kendisidir. Bu anlamı ile çocuk psikodraması sadece patolojik olanla değil sağlıklı olanla da ilgilenmektedir. Psikodramada kullanılan ısınma oyunlarıyla çocuklar yeni olguları grup içinde deneyimleme ve öğrenme fırsatı yakalarlar. Psikodrama ısınma oyunları ana ve alt temaları olan oyunlardır. Bu temalarda oyunlarda çocuklar yeni keşifler, farkındalıklar ve deneyimler kazanırlar. Yaratıcılık ve spontanite sorunlarla başa çıkmada geliştirilmesi geren unsurdur. Bu anlamda çocuk psikodramasının temel aldığı unsur iyileştirici ve geliştiricidir.

Çocuk psikodraması çocukların günlük yaşamlarında yaşadıkları zorlukları, geçmişlerinde kalan önemli olayları ve buna ilişkin duygularını, yetersizliklerini, başarılarını ve bunlara bağlı olarak gelişen önyargılarını ve inançlarını sahneleyerek ortaya koydukları ve bu yolla değişim sağladığı bir terapötik süreçtir.

Çocuk psikodraması yetişkinlerle yapılan grup terapisinden farklılıklar tabiî ki olmaktadır. Grup sayısı 3 ile 6 kişiliktir. Sahne çocuklar için oldukça geniş ve semboller, materyal acısından farklıdır.

Çocuk psikodraması çocukların rol repertuarını geliştiren bu anlamda kendini ve ötekini anlamayı, tanımayı kolaylaştıran bir süreç olmasının yanında, yaratıcılığı, spontaniteyi geliştiren, sorunlarla başa çıkmasını güçlendiren, eylemle öğrenme ve farkındalığı arttıran, grubun desteği ile yeni deneyimlerin yaşanacağı bir süreci kazandırır.

Elif BAYBUĞA
Psikolog- Psikodramatist- Psikoterapist

Sizde Yorumunuzu Yazabilirsiniz


Makalelerimiz